Tel: (+994) 50 512 00 60

Email: info@dr-alif.az

Laparoskopik cərrahiyyə

Laparoskopik Cərrahiyyə Nədir?

Xüsusilə laparaskopi, xəstənin qarın boşluğuna kamera ilə girilərək müşahidə edilməsi mənasını verməkdədir. Ayrıca digər bir adı da bağlı əməliyyat olaraq da bilinməkdədir. Əksəriyyətlə laparaskopi əməliyyatı ümumi anesteziya altında edilən əməliyyatlardır. Laparaskopidə istifadə olunan əsas alət isə teleskoptur. Laparaskopi əməliyyatı ümumiyyətlə xəstənin göbək dəliyinin dərhal alt tərəfindən 10 millimetr diametrindəki boru köməyi ilə qarın boşluğuna salınır. Daha sonra qarın içersine qaz verilərək bu bölgədə olan orqanlar bir-birindən ayrılır və uzaqlaşdırılır. Lazımlı görülən vəziyyətlərdə xəstənin qarın bölgəsinin alt qisimindən açılan kiçik bir dəlik açılaraq koter, bistüri və qayçı alətləri yerləşdirilir, daha sonra bir çox əməliyyat laparaskopik cərrahı ilə həyata keçirilir.

Laparaskopi üsulu ilə kist əməliyyatı necə aparılır?
Ümumiyyətlə sadə yumurtalıq kistaları asanlıqla ətrafında mövcud olan möhkəm yumurtalıqların toxumalarından sıyrılaraq alına bilər. Xəstədə mövcud olan yumurtalıq kisti əgər yaxşı xasiyyətli isə əksəriyyətlə laparaskopik üsul istifadə edilməkdədir. Lakin pis xasiyyətli bir kist söz mövzusu isə böyük ehtimal ilə açıq əməliyyat tətbiq olunması daha doğru bir əməliyyat olmalıdır. Xüsusilə xəstədə məvcud olan yumurtalıq kistin əvvəlcə olduğu bölgə və məskunlaşma yeridir. Ayrıca toxumasından hamısı ilə sıyrılıb alına biləcək mövqeyini isə kistin növü ya da yumurtalıq toxumasındakı mövqeləridir.

Məsələn nümunə vermək lazımdır isə; xəstədə endometriyozis xəstəliyi ilə birlikdə ortaya çıxan bir şokolad kisti vəziyyətində əksəriyyətlə endometriyozis xəstəliyi genital orqanlarda və digər orqanlar arasında yapışmaq vəziyyətlərinə səbəb olmaqdadır. Digər tərəfdən isə əksəriyyətlə yumurtalıq toxumalarının dərinliyində və ümumi olaraq da birdən çox sayda olan kistlerin çıxarılması olduqca çətindir. Lakin digər möhkəm yumurta toxumalarının qurtarılması üçün laparaskopik cərrahı də mümkün olmaqdadır. Əgər xəstəda mövcud olan bir dermoid kist var isə bu kistlerin çıxarılma əməliyyatları olduqca çətin olmaqdadır. Ümumiyyətlə bu kist növü bəzi vəziyyətlərdə yumurtalıq toxumalarının yayılma göstərməsindən ötəri heç bir möhkəm toxuya bilməməkdedir. Ancaq çox nadir hallarda isə dermoid kist ilə birlikdə yumurtalıq toxumalarının da alınması gerekebilmektedir.

Laparaskopik kist çıxarma əməliyyatlarının risk faktorları nələrdir?
Kista çıxarma əməliyyatları ümumi anesteziya altında edilməsinə bağlı olaraq bəzi risklər də ortaya çıxmardır. Əksəriyyətlə qarından uygulanılan bir çox ginekolojik əməliyyatlar da bütün genital orqanlarda yapışıklık vəziyyətinin meydana gəlmə riskləri görülməkdədir. Xüsusilə bu meydana gələn yapışıqlıqlar tüplərin və yumurtalıqların ətrafında olduqları zaman burdakı orqanların funksiyalarına mənfi şəkildə təsir etməsindən ötəri xəstənin hamilə qalmasını maneə törədə bilməkdədir. Mövcud olan kist əvvəlcə edilən müayinə sonrasında hansı üsul istifadə ediləcəyinə qərar verilər.

Laparaskopik cərrahı əksəriyyətlə kist çıxarma əməliyyatının xaricində tibbdə bir çox alanda məşhur olaraq istifadə edilməkdədir. Ümumiyyətlə laparaskopik əməliyyatları bütün xəstələrə tətbiq oluna bilər, ancaq bəzi hallarda isə güc və təhlükəli vəziyyətlər ortaya çıxır. Məsələn xəstədə irəli dərəcədə köklük, daha əvvəldən keçirilmiş olan bir qərbin əməliyyatı, ürək xəstəlikləri, hamiləlik vəziyyəti olanlar da laparaskopi əməliyyatı seçim edilmir. Daha əvvəldən xəstənin keçirmiş olduğu qarın əməliyyatı sonrasında meydana gələn yapışıklık vəziyyətindən ötəri bağırsaqların zədələnmə vəziyyəti artır. Bunun üçün laparaskopik kist əməliyyatında olduqca diqqət edilməsi lazımdır.

 

LAPAROSKOPİK XOLESİSTEKTOMİYA 
(öd daşı əməliyyatı)

Laparoskopik xolesistektomiya əməliyyatı ümumi narkoz altında aparılır, yəni xəstə yatır və heç bir ağrı hiss etmir. Qarın divarında 0.5-1 sm uzunluğunda 4 kəsik aparılır. Bu kəsiklərdən qarın boşluğuna troakarlar daxil olur. Troakarlar boruya bənzəyir və onların içi ilə əməliyyat zamanı istifadə olunan alətlər daxil olunur. Troakarlardan biri ilə optik sistemin bir hissəsi qarın boşluğuna daxil olunur. Bu sistem manitor vasitəsi ilə qarın boşluğunda baş verən hadisələri izləməyə imkan verir. Cərrah alətləri troakarlar vasitəsi ilə qarın boşluğuna salır və monitora baxaraq əməliyyatı həyata keçirir .

Qarın boşluğunda rahat işləmək üçün steril qaz (CO2) vurulur. Bu zaman manitorda qarın boşluğu orqanları çox aydın görünür. Adətən öd kisədə xroniki iltihab olduğu üçün bitişmələr əmələ gəlir. Cərrah əvvəl bu bitişmələri aralayır bundan sonra öd kisəsini qanla təchiz edən öd kisə arteriyasını və öd kisənin ümumi öd axacağı ilə birləşdirən öd yolunu ayırır, sonra bunların üzərinə titan klipslər qoyulur və kəsilir.

Bundan sonra cərrah elektrokoaqulyator vasitəsi ilə öd kisəsini qara ciyərdən ayırır və qarın boşluğundan (göbək nahiyyəsindən ) çıxarlır. Bundan sonra açılmış kiçik dəliklərə tikiş qoyulur və əməliyyat sona çatır . Bu əməliyyat 30 dəqiqə davam edir. Xəstədə qan itirmə olmur, əməliyyatdan sonrakı dövr çox rahat keçir .
Laparoskopik əməliyyatın üstünlükləri nədir ?

1. Əməliyyatdan sonra ağrı bir gün və çox cüzi olur.
2. Xəstə narkozdan ayılan kimi gəzir və özünə qulluq edə bilir.
3. Stasionarda qalma müddəti çox qısalır (12-24 saat)
4. Əmək qabiliyyəti çox qısa müddətə bərpa olur.
5. Əməliyyatdan sonrakı yırtıqların əmələ gəlmə riski sıfır dərəcəyə düşür .
6. Laparoskopik əməliyyat kosmetik əməliyyatdır, bir neçə aydan sonra heç bir izi qalmır.
Əməliyyatdan sonrakı dövr:
Əməliyyatdan sonra xəstə maye qəbul edə bilər . (narkozdan ayıkan kimi)
Əməliyyatdan 4-5 saat sonra xəstə yataqdan durub gəzır.
Əməliyyatın ikinci günündən az miqdarda yumşaq qida qəbul edə bilər, mayeni çox qəbul etməsi məsləhətdir .
Tikişlər anbulator şəraitdə ( 7-10) gündən sonra götürülür. 

Laparoskopik əməliyyatlar öd daşı xəstəliyinin bütün formalarında və ağırlaşmalarında oluna bilər:
1. Kalkulyoz xolesistit (öd daşı xəstəliyi)
2. Xroniki xolesistit 
3. Kəskin xolesistit 
4. Mexaniki sarılıq və öd yollarında daşların olması

Bəs mənfi cəhətləri və fəsadları varmı?
Qeyd etmək lazımdır ki, laparoskopik əməliyyatların uğurlu keçməsi üçün 2 şərt vacibdir.
1. Laparoskopi avadanlığının və alətlərin keyfiyyəti
2. Səriştəli, laparoskopla işləmə təcrübəsi olan yüksək kvalifikasiyalı cərrah
Bu şərtlər daxilində laparoskopik əməliyyatlarda heç bir fəsad və ağırlaşma gözlənilmir.

LAPAROSKOPİK ƏMƏLİYYATIN APARILMASI 

LAPAROSKOPİK CƏRRAHİYYƏ NƏDİR?

Laporoskopiya optik alətlərlə qarın bölgəsinin iç qisminin görüntülənməsinə deyilir. Laporoskopik cərrahiyyə laporoskopiya texnikasından istifadə edilərək aparılan cərrahi əməliyyatdır. Laporaskopik əməliyyatlar xəstəyə ən az dərəcədə zərər verən əməliyyatlar statusundan olan endoskopik əməliyyatlar qrupundadır. Laporoskopik demək aparılan cərrahi əməliyyatın qarın bölgəsində olduğunu göstərir.

Laparoskopik Cərrahiyyə ilk dəfə olaraq 1987-ci ildə Fransada tətbiq olunan bir əməliyyat növüdür. Fransanın bu üsuldan istifadə etməsindən sonra avropa ölkələrində də istifadə edilib və 1999-cu ildən etibarən ölkəmizdə də geniş olaraq istifadə edilən bir əməliyyat formasıdır.

Xalq dilində qansız əməliyyat olaraq da bilinən bu əməliyyat formasında, xəstənin vücüdunda skalper istifadə edilmədən əməliyyat həyata keçirilir. Laporoskopik əməliyyat xəstənin göbək dəliyindən girlilərək tətbiq edilir. Cərrahi əməliyyat zamanı lazım olduğu təqdirdə qarın bölgəsində 3 mm vəya 5 mm dəliklər açılaraq lazımi bütün proseslər xəstəyə ən az şəkildə zərər verərək tamamlanır.

DİGƏR CƏRRAHİ ƏMƏLİYYATLARDA İSTİFADƏ EDİLMƏSİ

Laporoskopik əməliyyat ilk olaraq öd kisəsi əməliyyatında istifadə edilməklə başlayıb daha sonra appendisit, qasıq yırtığı, mədə rezeksiyası kimi əməliyyatlarda böyrəküstü vəzlərin əməliyyatında eyni zamanda bir çox ümumi cərrahiyyəyə aid əməliyyatlarda  istifadə edilir. Laporoskopik cərrahiyyəortopediya, ginekologiya, ürək damar cərrahiyyəsi kimi sahələrdə də geniş istifadə edilməkdədir.

Laporoskopik cərrahiyyə zamanı cərrahın rahat işləməsi üçün qarının şişirdilməsi lazımdır, qarını şişirtmək üçün veres adlandırılan bir iynə ilə qarın içinə xəstənin daxili orqanlarına zərər verməyəcək qədər karbondioksid qazı verilir. Qarın üzərində açılan 1 cm-lik bir dəlikdən 10 mm-lik optik bir cihazdan ibarət olan bir boru qarının içinə salınaraq xəstənin qarnına baxılır. Bu görüntülərlə əməliyyata səbəb ola biləcək başqa hallar olub olmadığı göründüyü üçün son dərəcə sağlam qərarlar verilir və bir əməliyyat planı yaradılması çox daha asan bir hal alır.

Əməliyyatın tətbiq edilməsi üçün xəstənin vəziyyəti tətbiq ediləcək əməliyyat üçün uyğun hala gətirilir. Daha sonra əməliyyat üçün lazım olan digər alətlərdə kiçik dəliklər açılaraq xəstənin qarnına yerləşdirilir. Əməliyyat üçün istifadə edilən digər alətlər də normal açıq əməliyyatlarda istifadə edilən alətlərin daha incə şəkilləridir.

ÜSTÜNLÜKLƏRİ NƏLƏRDİR?

Laporoskopik əməliyatların üstünlükləri mövzusunda digər açıq əməliyyatlardan fərqi çox faydalıbir əməliyyat üsuludur. Laporoskopik əməliyyatlar zamanı xəstənin bədəninə ölçüsü beş ilə on millimetr arasında olan üç və ya ən çoxu altı deşik açıldığı üçün xəstənin cərrahi müdaxilə sonrasında hiss edəcəyi ağrı səviyyəsi daha aşağıdır. Xəstənin bədənində elə ciddi bir zədəyaradılmadığı üçün xəstənin sağalma müddəti çox qısadır. Yaxşılaşma müddətinin qısa olmasıxəstənin həm əməliyyat sonrasında əziyyət çəkməsi ortadan qalxır həmdə xəstənin qısa bir müddət içərisində işinə qayıtmasını təmin edir.

QISSA MÜDDƏTDƏ SAĞALMA

Laporoskopik cərrahiyyə xəstələrin sağalma müddətində və əzab çəkməməsi üçün çox yaxşı bir seçim olduğu kimi əməliyyatı edəcək olan həkimin də yaxşı seçilməsi lazımdır. Sahəsində mütəxəssis olmayan həkimlərin riskli əməliyyatlar üçün seçim edilməməsi cərrahi müdaxilənin yerində olması vəsağalma müddətinin qısa olması məsələsində ön plandadır.

Xəbərdarlıq

Saytdakı bütün məlumatlar və əl işləri bir-başa olaraq ümumi və bariatrik cərrah Dr. Əlif Hüseynzadəyə məxsusdur. Müalicə və proflaktika tədbirlərini həkimdən məsləhətsiz tətbiq etməməyiniz tələb olunur. Əks halda həkim bunun üçün heç bir məhsuliyyət daşımır.

Digər saytlarımız:

www.medekichiltme.az 

Əlaqə

Bakı şəh., Yasamal r-nu., Zahid Xəlilov küç.99B

+994 50 512 00 60

info@dr-alif.az